FR | NL
Home | Over Vax Info | Links | Contacteer ons

HPV (humaan papillomavirus)print

HPV vaccinatie : recente gegevens

gepubliceerd op dinsdag 23 april 2013

Recente gegevens van het ECDC [1] bevestigen dat de huidige vaccins tegen het humaan papillomavirus veilig zijn, goed worden verdragen en efficiënt zijn in het voorkomen van persisterende infecties, en van pre-cancereuze en cancereuze letsels ten gevolge van de serotypes opgenomen in het vaccin. Ze bieden ook een zekere mate van kruisbescherming tegen andere serotypes. Het ECDC benadrukt de noodzaak van het behoud van screeningsprogramma’s om via een uitstrijkje baarmoederhalskanker in een vroeg stadium op te sporen.

Momenteel zijn er twee HPV-vaccins beschikbaar op de Europese markt : het quadrivalente Gardasil® van Sanofi Pasteur MSD (in sommige landen wordt ook Silgard® door Merck Sharp & Dohme gecommercialiseerd), en het bivalente Cervarix® van GlaxoSmithKline Biologicals. Het gaat in beide gevallen om geïnactiveerde vaccins. Het registratiedossier toont een goed veiligheidsprofiel en een goede bescherming tegen de HPV-types 16 en 18 die een hoog kankerrisico inhouden : men acht ze verantwoordelijk voor 73% van de gevallen van baarmoederhalskanker in Europa.
Momenteel zijn er twee HPV-vaccins beschikbaar op de Europese markt : het quadrivalente Gardasil® van Sanofi Pasteur MSD (in sommige landen wordt ook Silgard® door Merck
Sharp & Dohme gecommercialiseerd), en het bivalente Cervarix® van GlaxoSmithKline Biologicals. Het gaat in beide gevallen om geïnactiveerde vaccins. Het registratiedossier toont
een goed veiligheidsprofiel en een goede bescherming tegen de HPV-types 16 en 18 die een hoog kankerrisico inhouden : men acht ze verantwoordelijk voor 73% van de gevallen van baarmoederhalskanker in Europa.

HPV-vaccinatie in de E.U.

22 van de 29 Europese landen hebben aanbevelingen met betrekking tot de HPV- vaccinatie. In 19 landen bestaan veralgemeende HPV-vaccinatieprogramma’s.
10 landen organiseerden ook een inhaal-vaccinatie. De modaliteiten en de leeftijd waarop gevaccineerd wordt verschillen van land tot land. Alleen in Oostenrijk wordt de vaccinatie van zowel jongens als meisjes aanbevolen. Ook de vaccinatiegraad schommelt van land tot land : ongeveer 80% in het Verenigd Koninkrijk en Portugal, tussen 50 en 60% in Italië en Denemarken, minder dan 30% in Frankrijk, Luxemburg en Noorwegen.
In Vlaanderen bedraagt de vaccinatiegraad 83,5% (alle 3 de dosissen) bij de meisjes in het eerste jaar secundair. 87% van de meisjes heeft minstens één dosis gekregen.

Werkzaamheid en veiligheid

Bi -en quadrivalent vaccins

Een systematische review en meta-analyse gepubliceerd in 2011 [2] heeft
de werkzaamheid en de veiligheid van de HPV-vaccins (bi- en quadrivalent) geëvalueerd op basis van studies gepubliceerd vόόr 31 juli 2009.
Daarvoor werden zeven gecontroleerde gerandomiseerde studies geselecteerd. Het belangrijkste criterium om de werkzaamheid te evalueren was de preventie van hoge graad letsels in de baarmoederhals, van adenocarcinomen of carcinomen in situ. Persisterende infecties vormden een intermediaire indicator. De studies hadden betrekking op 44.142 vrouwen wereldwijd.
De analyse toont dat de vaccins veilig zijn en goed worden getolereerd en
dat ze efficiënt zijn om persisterende infecties en aandoeningen van de baarmoederhals die te wijten zijn aan de HPV-types die in de vaccins te voorkomen.

Bivalent vaccin

Een Japanse studie en de actualisatie van gegevens uit enkele lopende studies die uitsluitend betrekking hebben op het bivalente vaccin en die in 2009, 2010 en 2012 [3] [4] [5] [6] [7] werden gepubliceerd, bevestigen de doeltreffendheid van dit vaccin.
Deze bedraagt :

  • 100% voor CIN3+ letsels geassociëerd met HPV-types 16 en 18 bij personen die op het ogenblik van de vaccinatie niet geïnfecteerd waren met HPV (‘HPV- naïef’) en
  • 93% voor CIN3+ letsels ongeacht het HPV-type aanwezig in het letsel, inclusief letsels zonder ADN van HPV bij HPV-naïeve personen. Deze studies tonen ook een kruisbescherming tegen vooral de HPV-types 33, 31, 45 en 51. Zo bedroeg de kruisbescherming tegen CIN2+ letsels geassociëerd met 12 HPV-types d’HPV (31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, et 68) die niet in het vaccin zijn opgenomen bij HPV-naïve personen 56,2% (IC 37,2 - 69,9), ongeacht of er sprake was van een co-infectie met HPV 16 of 18. Tegen CIN3+ letsels bedroeg deze kruisbescherming 91,4 (IC 65 - 99). Deze studies bevestigen ook de veiligheid van het vaccin. Belangrijk is aan te stippen dat deze studies werden uitgevoerd bij jonge vrouwen die gemiddeld 7,3 jaar geleden werden gevaccineerd.

Onduidelijkheid

Er bestaat nog onduidelijkheid over de duur van de bescherming en de noodzaak van een eventueel rappel. Gegevens over de immunogeniciteit op de lange termijn tonen aan dat het gehalte antilichamen zeven jaar na vaccinatie meestal hoger ligt dan na een natuurlijke infectie. De gehaltes aan antilichamen dalen sterk in de eerste twee jaren na vaccinatie, nadien vertraagt de daling. Verdere studies over de bescherming op de lange termijn en de immunogeniciteit van de vaccins zijn nodig om hun impact op de volksgezondheid te kunnen evalueren.

Economische evaluaties

Verschillende complexe modellen zijn ontwikkeld om de kosten-baten van beide vaccins te evalueren.
Ze zijn gebaseerd op uiteenlopende hypotheses en op gegevens die van land tot land verschillen. Een vergelijking tussen het bivalente en het quadrivalente vaccin wordt bemoeilijkt door de verschillende eigenschappen van beide vaccins. Rekening houdend met de morbiditeit van ano-genitale wratten komen de modellen tot het besluit dat het bivalente vaccin 20 tot 42 Euro per dosis goedkoper moet zijn dan het quadrivalente vaccin om even rendabel te zijn [8] [9] [10].

Vaccinatie van jongens en jonge mannen

Regelmatig wordt de idee geopperd om ook jongens op te nemen in vaccinatieprogramma’s tegen HPV. Argumenten pro zijn de preventie van aandoeningen die veroorzaakt worden door HPV, zoals condyloma, monden anale kankers. De veralgemeende vaccinatie van jongens zou ook de impact van de vaccinatie van meisjes versterken door een kudde-immuniteit (herd immunity). Alle studies in dit verband werden uitgevoerd met het quadrivalente vaccin. Deze studies zijn van recente datum en de resultaten zijn nog beperkt. In dit stadium wijzen deze studies op een uitstekende immuunrespons die zelfs hoger ligt dan bij meisjes. Het vaccin wordt ook goed verdragen en is veilig [11] [12].
Een studie over de bescherming tegen condyloma acuminata en anale dysplasie suggereert een preventieve bescherming, maar de resultaten waren statistisch niet significant [13].
Socio-economische studies die de kosten-baten hebben onderzocht van een veralgemeende vaccinatie van jongens, lijken eerder negatief. Deze studies moeten met de nodige voorzichtigheid geïnterpreteerd worden vanwege de vele onbekenden (duur van de vaccinale bescherming, interactie met de vaccinale couverture van meisjes, preciese incidentie van de morbiditeit door HPV bij mannen, enz.). In de komende jaren wordt de vaccinatie van jongens verder onderzocht.
De vaccinatie van homoseksuele mannen lijkt op basis van de huidige studies wel kosten-effectief te zijn.

Vaccinatieschema’s

Momenteel worden volgende schema’s aanbevolen : op 0 - 1 - 6 tot 12 maanden voor Cervarix® enop 0 - 2 - 6 tot 12 maanden voor Gardasil®.
Het feit dat drie vaccins moeten toegediend worden over een periode van 6 maanden verklaart in belangrijke mate de kostprijs en de zwakke vaccinatiegraad in een aantal landen. De resultaten van een recente klinische studie openen perspectieven voor een herziening van dit schema. Deze studie met het bivalente vaccin toont aan dat er na 4 jaar opvolging geen statistisch significant verschil is tussen meisjes die 1 of 2 dosissen en meisjes die 3 dosissen hadden ontvangen. Deze resultaten moeten uiteraard nog bevestigd worden in andere studies en over een langere periode [14].

Aanvaarding van de vaccinatie

Omdat de meeste Europese vaccinatie- programma’s de vaccinatie aanbevelen op de leeftijd van 10-14 jaar, is toe- stemming van de ouders vereist. Dat ligt soms moeilijk.
Meerdere factoren kunnen de aanvaarding van dit vaccin beïnvloeden.

  • De vrees voor ongewenste bijwer- kingen wordt in sommige media aangewakkerd. Het is daarom belangrijk dat correct informatie over de voordelen en eventuele bijwerkingen van het vaccin wordt gegeven.
  • Sommige ouders en opvoeders vrezen dat de vaccinatie een invloed kan hebben op het seksuele gedrag van jonge meisjes (grotere permissiviteit, vals gevoel van bescherming tegen SOA, enz.). Een retrospectieve cohortestudie gepubliceerd in Pediatrics ontkracht deze vrees [15]. Een groep van 493 jonge meisjes die gevaccineerd waren werd vergeleken met 905 niet- gevaccineerde leeftijdsgenoten wat betreft zwangerschap, raadpleging voor SOA en voor anticonceptiva. De HPV-vaccinatie op de leeftijd van 11- 12 jaar was niet geassociëerd met een verhoogde seksuele activiteit.

Incidentie baarmoederhalskanker

Baarmoederhalskanker is wereldwijd de belangrijkste vorm van kanker bij vrouwen na borstkanker. In België, net als in de meeste westerse landen, ligt de incidentie veel lager. Die wordt geschat op 13 à 14 op 100.000. Het cumulatieve risico om vόόr de leeftijd van 75 jaar gediagnosticeerd te worden met baarmoederhalskanker schommelt dus rond de 1%. De mortaliteit-incidentieratio bedraagt 33, wat betekent dat 1 op de 3 vrouwen met baarmoederhalskanker aan die kanker overlijdt.

De veralgemeende HPV-vaccinatie in België

  • Federatie Wallonië-Brussel: het bivalente vaccin (Cervarix®) wordt sinds 2012 gratis ter beschikking gesteld voor de vaccinatie van meisjes in het tweede jaar van het secundair onderwijs of die 13-14 jaar oud zijn en in het bijzonder onderwijs zitten.
    In 2013 richtte de vaccinatie buiten de PMS en de Services de Promotion de la Santé à l’Ecole zich tot meisjes geboren in 1999 en 2000.
  • In de Vlaamse Gemeenschap wordt sinds 2010 het quadrivalente vaccin (GardasilTM) gratis ter beschikking gesteld voor de vaccinatie van meisjes in het 1ste jaar secundair of die 12 jaar oud zijn.
  • De ouders van alle kinderen die in aanmerking komen voor gratis vaccinatie worden door de schoolgeneeskunde op de hoogte gesteld. De ouders zijn vrij in de keuze van de vaccinator. De vaccins kunnen toegediend worden door de schoolarts of de behandelende arts. In het laatste geval moet wel een consultatie worden betaald.
  • De vaccinatie bestaat uit toediening van drie dosissen, intramusculair (m. deltoïdus) tijdens het schooljaar.
  • Het vaccin wordt door het Riziv terugbetaald voor meisjes van 12 tot 18 jaar. Het remgeld bedraagt 11,60 € (7,70 € in geval van verhoogde terugbetaling).

[1European Centre for Disease Prevention and Control. Introduction of HPV vaccines in EU countries – an update. Stockholm: ECDC; 2012

[2Lu B, Kumar A, Castellsague, Giuliano. Efficacy and safety of prophylactic vaccines against cervical HPV infection and diseases among women : a systematic review & meta-analysis. BMC Infect Dis 2011 Jan 12; 11:13

[3Konno R, Tamura S, Dobbelaere K, Yoshikawa H. Efficacy of human papillomavirus type 16/18 AS04-adjuvanted vaccine in Japanese women aged 20 to 25 years : final analysis of a phase 2 double-blind, randomized controlled trial. Int J Gynecol Cancer. 2010 Jul;20(5):847-55.

[4De Carvalho N, Teixeira J, Roteli- Martins CM, Naud P, De Borba P, Zahaf T et al. Sustained efficacy and immunogenicity of the HPV-16/18 AS04- adjuvanted vaccine up to 7.3 years in young adult women. Vaccine. 2010 Aug 31;28(38):6247-55.

[5GlaxoSmithKline Vaccine HPV-007 Study Group. Sustained efficacy and immunogenicity of the human papillomavirus (HPV)-16/18 AS04-adjuvanted vaccine : analysis of a randomised placebo-controlled trial up to 6.4 years. Lancet. 2009 Dec 12;374(9706):1975-85.

[6Lehtinen M, Paavonen J, Wheeler CM, Jaisamrarn U, Garland SM, Castellsagué X for the HPV PATRICIA Study Group. Overall efficacy of HPV-16/18 AS04-adjuvanted vaccine against grade 3 or greater cervical intraepithelial neoplasia : 4- year end-of-study analysis of the randomised, double-blind PATRICIA trial. Lancet Oncol. 2012 Jan 13(1):89- 99.

[7Wheeler CM, Castellsagué X, Garland SM, Szarewski A, Paavonen J, Naud P for the HPV PATRICIA Study Group. Cross protective efficacy of HPV-16/18 AS04-adjuvanted vaccine against cervical infection and precancer caused by nonvaccine oncogenic HPV types : 4-year end-of-study analysis of the randomised, double-blind PATRICIA trial. Lancet Oncol. 2012 Jan 13(1):100- 10.

[8Dee A, Howell F. A cost-utility analysis of adding a bivalent or quadrivalent HPV vaccine to the Irish cervical screening programme. Eur J Public Health 2010;20:213-9.

[9it M, Chapman R, Hughes O, Choi YH. Comparing bivalent and quadrivalent human papillomavirus vaccines : economic evaluation based on transmission model. BMJ. 2011 Sep 27;343:d5775

[10Brisson M, Van de Velde N, De Wals P, Boily MC. The potential cost-effectiveness of prophylactic human papillomavirus vaccines in Canada. Vaccine 2007;25:5399-408.

[11Petäjä T, Keränen H, Karppa T, Kawa A, Lantela S, Siitari-Mattila M, et al. Immunogenicity and safety of human papillomavirus (HPV)-16/18 AS04-adjuvanted vaccine in healthy boys aged 10-18 years. J Adolesc Health. 2009 Jan;44(1):33-40.

[12Block SL, Nolan T, Sattler C, Barr E, Giacoletti KE, Marchant CD; Protocol 016 Study Group. Comparison of the immunogenicity and reactogenicity of a prophylactic quadrivalent human papillomavirus (types 6, 11, 16, and 18) L1 viruslike particle vaccine in male and female adolescents and young adult women. Pediatrics. 2006 Nov;118(5):2135-45.

[13Palefsky JM, Giuliano AR, Goldstone S, Moreira ED Jr, Aranda C, et al. HPV vaccine against anal HPV infection and anal intraepithelial neoplasia. N Engl J Med. 2011 Oct 27;365(17):1576-85.

[14Kreimer AR, Rodriguez AC, Hildesheim A, Herrero R, Porras C, Schiffman M, et al; for the CVT Vaccine Group. Proof-ofprinciple evaluation of thé efficacy of fewer than three doses of a bivalent HPV16/18 vaccine. J Natl Cancer Inst. 2011 Sep

[15Robert A. Bednarczyk, Robert Davis, Kevin Ault, Walter Orenstein, and Saad B. Omer. Sexual Activity–Related Outcomes After Human Papillomavirus Vaccination of 11- to 12-Year-Olds Pediatrics peds.2012-1516; published ahead of print October 15, 2012, doi:10.1542/peds.2012-1516


Abonneer u op de nieuwsbrief